Ken je het Saimaameer alleen van de zomer? Dan moet je in de winter waarschijnlijk twee keer kijken. Waar in juni boten varen en mensen vanaf steigers het water in duiken, ligt een paar maanden later een enorme witte vlakte. Het meer bevriest compleet en wordt ineens onderdeel van het winterlandschap. Tijdens mijn bezoek aan Zuid-Karelië in de winter zie ik in Lappeenranta hoe vanzelfsprekend de Finnen gebruikmaken van het bevroren meer. Er worden routes geprepareerd, mensen wandelen over het ijs, er wordt door kinderen op gespeeld en langlaufers schuiven voorbij.
Read this article in EnglishWanneer bevriest het Saimaameer?
Het Saimaameer bevriest geleidelijk. Beschutte baaien en kleinere wateroppervlakken vriezen eerder dicht dan grote, open delen van het meer. Wanneer het ijs stevig genoeg is om overheen te lopen verschilt per jaar en per locatie. Saimaa bestaat uit een enorm stelsel van meren, eilanden, nauwe doorgangen en open water waardoor de omstandigheden plaatselijk sterk kunnen verschillen. De ijssituatie wordt in de winter voortdurend in de gaten gehouden door de Finse milieu-instantie Syke. Daarbij wordt niet alleen op vaste meetpunten gekeken naar de dikte, maar ook naar de kwaliteit van het ijs. Een meting op één plek zegt overigens niets over het hele meer. Niet handig om dus lukraak zo maar ergens het ijs op te stappen, er wordt sterk aangeraden om gebruik van officiële en onderhouden routes.
Wandelen over het bevroren meer
In Lappeenranta wordt in de winter een speciale route over het Saimaameer aangelegd en onderhouden: de Lake Saimaa Multi-Use Trail. Dit is een 10 kilometer lange route waar mensen kunnen wandelen, joggen en fietsen. Het blijft gek om te bedenken dat je over een meer loopt, zeker wanneer je verder van de oevers bent. Voor de mensen die hier wonen lijkt het echter de normaalste zaak van de wereld. Zo worden er in Lappeenranta in de winter zelfs speeltoestellen voor kinderen op het ijs geplaatst!
Langlaufen op het meer
Zodra de ijs- en sneeuwcondities goed genoeg zijn, worden er in Lappeenranta op het Saimaameer ook langlaufloipes geprepareerd. Langlaufen hoort in Finland echt bij de winter en rondom Lappeenranta zie je dat goed terug. De stad heeft veel langlaufmogelijkheden op het land, maar dus ook op het bevroren meer. Zelf langlauf ik hier niet, maar ik zie regelmatig mensen over het ijs voorbij schuiven.
Een wak in het ijs voor winterzwemmers
Echte diehards kunnen ook nog op een andere manier van het meer genieten: door te dippen of zelfs te zwemmen in het ijskoude water. Winterzwemmen is in Finland heel normaal. Eerst opwarmen in de sauna, daarna kort het koude water in en vervolgens weer terug naar de warmte. Zelf bezoek ik Myllysaari Lakeside Sauna, direct aan het Saimaameer.
Ik ervaar hier een peat sauna, waarbij je je insmeert met warme turf voordat je de sauna ingaat. Daarna kun je de turf afspoelen onder de douche, maar traditioneler is natuurlijk afspoelen door een korte dip in een wak in het meer. Aan de andere kant van het schiereiland bij Myllysaari wordt overigens een groter deel open gelaten, waar echt gezwommen kan worden. Voor de échte diehards!
Wat doen Finnen nog meer op een bevroren meer?
Wandelen en langlaufen zijn maar twee manieren waarop een dichtgevroren meer wordt gebruikt. Afhankelijk van de locatie en omstandigheden kun je ook schaatsen en ijsvissen. Niet alles kan overal, maar juist dat vind ik zo bijzonder aan de Finse winter: een meer is niet ineens ‘buiten gebruik’, het krijgt gewoon een andere functie.
Opvallend genoeg zie ik rondom Lappeenranta nauwelijks sneeuwscooters op het ijs. Dat is anders dan tijdens mijn eerdere winterreizen in het Finse merengebied rond Lahti en Jyväskylä, waar sneeuwscooters veel meer onderdeel zijn van het winterse vervoer en ook worden gebruikt om via bevroren meren grotere afstanden af te leggen. Het ijs direct voor Lappeenranta is met speciaal geprepareerde routes juist vooral ingericht voor wandelaars, fietsers en langlaufers.
Wanneer gaat het Saimaameer weer open?
In het voorjaar verdwijnt het ijs weer geleidelijk. Ondiepe en stromende delen openen eerder dan grote ijsvlakten en het precieze moment verschilt per jaar. Juist in deze periode kan het ijs verraderlijk worden. Door hogere temperaturen en sterkere zon verandert de structuur en kan het snel zwakker worden, ook wanneer het er nog stevig uitziet. Uiteindelijk verdwijnen de wandel- en langlaufroutes weer, gaan de boten het water op en worden de steigers opnieuw gebruikt.
Waar kun je het bevroren Saimaameer goed ervaren?
Lappeenranta is een makkelijke plek om het winterse Saimaameer te ervaren. Vanuit het centrum loop je zo richting de Lake Saimaa Multi-Use Trail en ook Myllysaari ligt vlakbij. Wil je meer van Zuid-Karelië zien, dan kun je Lappeenranta goed combineren met Imatra. Daar zie je juist een mooi contrast: terwijl grote delen van Saimaa dichtvriezen, blijft de Vuoksi-rivier door de sterke stroming grotendeels open.
Overnachten in Lappeenranta
Wil je het bevroren Saimaameer vanuit Lappeenranta ontdekken, dan is Hotelli Lähde een fijne plek om te overnachten. Het hotel ligt direct aan de haven en het Saimaameer, waardoor je vanuit het hotel zo het ijs op loopt. Ik verblijf hier zowel in de zomer als in de winter en vind vooral de ligging erg fijn. De kamers in het karakteristieke oude gebouw zijn sfeervol en comfortabel en ’s ochtends staat er een uitgebreid ontbijt klaar. Het hotel heeft daarnaast een spa met onder meer sauna’s en bubbelbaden, fijn om na een koude winterdag weer even goed op te warmen.
Winter-of zomerbezoek?
Ik zou niet kunnen zeggen wat nu de juiste keuze is: Saimaa in de winter of in de zomer. Ik hou van beiden! In de zomer vaar je tussen de eilanden door, wandel of fiets je eindeloos langs de oevers en vier je Juhannus. In de winter kun je juist wandelen, fietsen en langlaufen op het meer. Dat verschil maakt Saimaa voor mij zo bijzonder: hetzelfde landschap, maar in ieder seizoen een compleet andere ervaring!
