Een postbode die in zijn eentje een paleis bouwt… dat klinkt toch bijna als het begin van een sprookje? Het is precies wat Ferdinand Cheval deed. Ruim 33 jaar lang werkte hij, naast zijn baan als postbode, vrijwel iedere vrije minuut aan een droom die langzaam werkelijkheid werd. Zonder bouwopleiding, zonder architect en zonder grote machines bouwde hij steen voor steen een fantasiepaleis dat vandaag de dag bezoekers uit de hele wereld trekt. Tijdens een rondreis door de Drôme Provençale mag een bezoek aan Le Palais Idéal eigenlijk niet ontbreken. Niet alleen omdat het bouwwerk zo bijzonder is, maar vooral vanwege het verhaal erachter.
Read this article in EnglishHet leven van Ferdinand Cheval
Joseph Ferdinand Cheval werd in 1836 geboren in Charmes-sur-l’Herbasse, een klein dorpje in de Drôme. Zijn leven verliep niet bepaald zorgeloos. Zo verloor hij zijn eerste vrouw en meerdere kinderen op jonge leeftijd en werkte jarenlang keihard om rond te komen. Uiteindelijk werd hij postbode in Hauterives en liep iedere dag zo’n dertig kilometer om de post rond te brengen langs kleine dorpen en afgelegen boerderijen. Een eenzame route, maar juist tijdens die lange wandelingen ontstond het idee dat zijn leven voorgoed zou veranderen.
De steen die alles in gang zette
In 1879 nam Cheval een opvallend gevormde steen mee naar huis waarover hij struikelde op zijn postronde. De bijzondere vorm sprak zo tot zijn verbeelding dat hij de dagen erna terugging om meer stenen te zoeken. Vanaf dat moment keek hij tijdens iedere wandeling met andere ogen naar de natuur. Overal zag hij stenen die volgens hem perfect pasten in het paleis dat hij inmiddels in zijn hoofd had. Eerst stopte hij ze in zijn jaszakken, niet veel later nam hij een mand mee. Uiteindelijk liep hij zijn postronde zelfs met een kruiwagen om zoveel mogelijk stenen mee naar huis te nemen.
Een levenswerk van 33 jaar
Vanaf zijn 43e levensjaar bouwde hij ’s avonds, in het weekend en op vrije dagen aan zijn paleis, wat hij ruim 33 jaar vol hield. Hij deed alles zelf: stapelde duizenden stenen op elkaar en gebruikte kalk, cement en ijzeren verstevigingen om het bouwwerk steeds verder uit te breiden. Langzaam ontstond een wereld vol torens, trappen, grotten, dieren en bijzondere beelden. Als je er vandaag rondloopt, is het bijna niet voor te stellen dat één man dit allemaal eigenhandig heeft gebouwd.
Inspiratie uit alle hoeken van de wereld
Hoewel Ferdinand Cheval nauwelijks reisde, zit zijn paleis vol invloeden uit andere landen. Op zijn postronde raakt zijn fantasie regelmatig geprikkeld door geïllustreerde tijdschriften en ansichtkaarten die hij bezorgde. Daardoor zie je tijdens een bezoek allerlei verschillende bouwstijlen terug: van hindoeïstische tempels en Egyptische elementen tot middeleeuwse kastelen en een Zwitsers chalet. Tussen de gebouwen duiken ook overal dieren op; hoe beter je kijkt, hoe meer details je ontdekt.
Eerst uitgelachen, later wereldberoemd
Niet iedereen begreep waar Cheval mee bezig was en veel dorpsgenoten vonden zijn project vreemd of verklaarden hem zelfs voor gek. Zelf trok hij zich daar weinig van aan, hij bleef gewoon verder bouwen. Pas jaren later veranderde dat, toen kunstenaars zijn werk begonnen te bewonderen. In 1969 kreeg Le Palais Idéal officieel de status van historisch monument. Inmiddels behoort het tot de bekendste bezienswaardigheden van de Drôme Provençale en weten bezoekers uit de hele wereld de weg naar Hauterives te vinden.
De laatste rustplaats van Ferdinand Cheval
Ferdinand Cheval had het liefst samen met zijn vrouw in zijn eigen paleis begraven willen worden, maar daar staken de Franse autoriteiten een stokje voor; begraven op die plek was volgens de wet niet toegestaan. Cheval liet zich daardoor niet ontmoedigen. Op 76-jarige leeftijd begon hij aan een nieuw project: zijn eigen grafmonument op de begraafplaats van Hauterives. Tussen 1914 en 1922 bouwde hij in zijn eentje het Tombeau du Silence et du Repos Sans Fin (Graf van de Stilte en de Eeuwige Rust). Net als zijn paleis is ook de tombe rijk versierd met stenen, schelpen en allerlei bijzondere details. Twee jaar nadat hij het monument had voltooid overleed Ferdinand Cheval, op 88-jarige leeftijd. Hij werd begraven in zijn eigen creatie op de begraafplaats van Hauterives, op slechts een paar minuten van Le Palais Idéal.
Le Palais Idéal bezoeken
Hoewel Le Palais Idéal niet heel groot is, kun je er gerust een uur tot anderhalf uur rondlopen. Juist doordat er zoveel details in het bouwwerk zijn verwerkt, ontdek je steeds weer iets nieuws. Kijk goed om je heen en neem af en toe een paar stappen achteruit. Dan zie je pas hoe bijzonder het geheel eigenlijk is. Van dichtbij vallen de kleine beeldjes, dieren en teksten op, terwijl je van een afstand de indrukwekkende vormen en torens goed kunt bewonderen.
Naast het paleis zelf zijn er regelmatig wisselende tentoonstellingen van hedendaagse kunstenaars te zien. Tijdens mijn bezoek staan verspreid over het terrein bronzen beelden van verschillende vrouwenlichamen uit de tentoonstelling Défense de rien toucher van Prune Nourry. Ook binnen is een tijdelijke tentoonstelling ingericht, naast een vaste expositie over het leven van Ferdinand Cheval en de bouw van zijn paleis. Houd er wel rekening mee dat de informatie grotendeels in het Frans is.
Overnachten in de buurt
Tijdens mijn verblijf in de Drôme Provençale overnacht ik bij Le Clair de la Plume in Grignan, op ongeveer drie kwartier rijden van Le Palais Idéal. Dit sfeervolle hotel ligt verspreid over verschillende historische gebouwen in het dorp en is een perfecte uitvalsbasis om de regio te ontdekken.
Meer zien in de Drôme Provençale
Een bezoek aan Le Palais Idéal is goed te combineren met andere mooie plekken in de Drôme Provençale. Wandel door Grignan met zijn indrukwekkende kasteel, bezoek de gezellige markt van Nyons of ontdek karakteristieke dorpen als Mirmande en La Garde-Adhémar. Onderweg rijd je langs lavendelvelden, wijngaarden, olijfgaarden en zonnebloemvelden, waardoor de route minstens zo mooi is als de bestemmingen zelf.
