Ben je op zoek naar een bestemming voor een leuke stedentrip, dan is Nancy misschien niet een stad waar je snel aan denkt. Toch heeft de stad verrassend veel te bieden. Naast het beroemde Place Stanislas staat Nancy ook bekend om zijn bijzondere art-nouveau architectuur, mooie musea en de École de Nancy. Je kunt er heerlijk eten, leuk winkelen, fietsen door stad en omgeving en zelfs een paar uur ontspannen in het thermale water van Nancy Thermal. Ik verblijf drie nachten in Nancy en ontdek in die dagen hoeveel verschillende kanten deze stad in het noordoosten van Frankrijk heeft.
Terug in de tijd van Nancy
Eeuwenlang was Nancy de hoofdstad van het hertogdom Lorraine, oftewel Lotharingen. Die geschiedenis zie je vooral terug in de Vieille Ville, waar onder andere het voormalige paleis van de hertogen, de Église des Cordeliers en de Porte de la Craffe liggen. In de 18e eeuw veranderde Nancy onder Stanislas Leszczynski, voormalig koning van Polen en vanaf 1737 hertog van Lorraine. Hij liet tussen de oude en nieuwe stad een groot koninklijk plein aanleggen, bedoeld als eerbetoon aan zijn schoonzoon, de Franse koning Lodewijk XV. Na de dood van Stanislas in 1766 werd Lorraine definitief onderdeel van Frankrijk. De verschillende periodes uit de geschiedenis zijn nog altijd goed zichtbaar in het centrum van Nancy.
Wat is er allemaal te doen en te zien in Nancy?
Tijdens mijn verblijf in Nancy merk ik al snel dat er best veel te doen en te zien is in en rondom de stad. De oude binnenstad voelt op sommige plekken heel anders aan dan het statige 18e-eeuwse deel rond Place Stanislas en een paar straten verder kom je ineens overal art nouveau tegen. Er zijn musea, parken en thermale baden, maar ook verrassend veel leuke winkels en gezellige straten en pleinen vol terrassen. Een middagje winkelen kun je hier dan ook prima combineren met sightseeing en een terrasje tussendoor.
Wandel met een audioguide door Nancy
Een leuke manier om kennis te maken met de stad en meteen een aantal bezienswaardigheden te zien, is met een audioguide. Nancy heeft namelijk veel meer mooie gebouwen en monumenten dan alleen de plekken die ik verderop in dit artikel uitgebreider beschrijf. Denk aan de Cathédrale Notre-Dame-de-l’Annonciation, de overdekte Marché Central, verschillende oude stadspoorten, triomfbogen en allerlei bijzondere gevels die misschien niet direct opvallen als je niet weet wat erachter zit.
Bij de Office de Tourisme op Place Stanislas kun je een audioguide huren waarmee je op eigen tempo door de stad wandelt. Er zijn verschillende routes en de audioguide is ook in het Nederlands beschikbaar. Wij volgen de historische route; echt een leuke manier om Nancy te ontdekken. Je komt vanzelf langs bekende bezienswaardigheden, maar krijgt onderweg ook uitleg bij gebouwen en plekken waar je anders waarschijnlijk gewoon voorbij zou lopen. Ga je liever zonder audioguide op pad? In de stad zijn ook drie wandelroutes uitgezet die je kunt volgen via bronzen markeringen in de bestrating: door het historische centrum (1,5 uur), langs de art nouveau (2,5 uur) en langs de Rives de Meurthe (2 uur). Onderweg kun je bij informatiepunten via QR-codes meer lezen over wat je ziet.
Place Stanislas
Dé grote trekpleister van Nancy is zonder twijfel Place Stanislas. Het plein werd ontworpen door Emmanuel Héré, de hofarchitect van Stanislas en tussen 1752 en 1755 aangelegd. Pas in 1831, lang na de dood van Stanislas, kreeg het plein de naam Place Stanislas en werd het huidige standbeeld van Stanislas geplaatst. Ik heb door de jaren heen aardig wat mooie pleinen gezien, maar Place Stanislas behoort wat mij betreft echt tot een van de mooiste. Niet eens alleen vanwege de statige gebouwen rondom het plein, maar vooral door de enorme hoeveelheid details. De sierlijke smeedijzeren hekken van Jean Lamour, het bladgoud, de fonteinen in de hoeken, de lichte bestrating en uiteraard het standbeeld maken het geheel echt indrukwekkend.
Van parkeerplaats naar een van de mooiste pleinen van Frankrijk
Wanneer je nu over Place Stanislas loopt, kun je je bijna niet voorstellen dat het hier nog niet eens zo heel lang geleden vol stond met auto’s. In 1983 kreeg Place Stanislas samen met Place de la Carrière en Place d’Alliance een plekje op de UNESCO Werelderfgoedlijst, terwijl het plein op dat moment nog dagelijks werd gebruikt als parkeerplaats. De parkeerfunctie verdween in datzelfde jaar, maar volledig autovrij was het plein daarmee nog niet. Oude foto’s uit die tijd met rijen auto’s tussen de monumentale gevels en vergulde hekken zijn bijna onwerkelijk om te zien.
Het duurde daarna nog ruim twintig jaar voordat het plein de uitstraling kreeg die het nu heeft. Tijdens een grote renovatie werd Place Stanislas in 2005, precies 250 jaar na de opening, volledig autovrij. Ook de gebouwen en beroemde smeedijzeren hekken rondom het plein werden gerestaureerd. Ter gelegenheid van die renovatie werd onder een van de stenen op het plein zelfs een tijdcapsule begraven, met onder andere een stukje maanmeteoriet en herinneringen aan het Nancy van 2005. Gaaf om daar even bij stil te staan als je over het plein loopt. Wanneer zal die tijdcapsule ooit gevonden worden en hoeveel generaties zijn we dan verder?
Place Stanislas in de avond
Overdag is Place Stanislas al mooi, maar loop er zeker ook ’s avonds nog een keer naartoe. In de zomermaanden wordt hier La Belle Saison vertoond, een grote licht- en geluidsshow waarbij beelden op de gevels rondom het plein worden geprojecteerd. Dat is eigenlijk zo leuk aan Place Stanislas: ondanks de monumentale uitstraling voelt het niet als een plein waar je alleen even naartoe loopt om een foto te maken. Er zijn terrassen, mensen spreken er af en gedurende het jaar worden er allerlei evenementen georganiseerd. Het is echt het middelpunt van de stad!
Place de la Carrière en Arc Héré
Als je vanaf Place Stanislas onder de Arc Héré door naar Place de la Carrière loopt, zie je meteen hoe mooi het 18e-eeuwse stadsplan in elkaar zit. Place Stanislas staat namelijk niet op zichzelf; samen met Place de la Carrière en Place d’Alliance vormt het één architectonisch geheel. De Arc Héré vormt de monumentale doorgang tussen Place Stanislas en Place de la Carrière en werd gebouwd op de plek waar eerder een stadspoort stond. Place de la Carrière is langgerekt en een stuk rustiger dan Place Stanislas. Aan weerszijden vind je statige panden met klassieke gevels en rijen bomen die de lange zichtlijn naar het voormalige regeringspaleis nog eens extra benadrukken.
Vieille Ville, de oude binnenstad van Nancy
Loop je verder richting het noorden, dan kom je in een heel ander Nancy terecht: Vieille Ville. Dit is het oudste gedeelte van de stad. Geen grote symmetrische pleinen meer, maar smalle straten, hoge oude gevels en kleine pleinen. De Grande Rue loopt dwars door dit gedeelte van Nancy. Onderweg kom je langs het voormalige paleis van de hertogen van Lorraine en uiteindelijk bij de Porte de la Craffe, de imposante stadspoort die vroeger de noordelijke toegang tot de middeleeuwse stad vormde. Midden in de oude stad staat de Basilique Saint-Epvre. Deze neogotische basiliek werd in de 19e eeuw gebouwd op de plek waar al eeuwenlang een kerk stond. Helaas is de kerk gesloten als wij hier rondlopen. Jammer want ik hoor dat een kijkje in de kerk zeker de moeite waard is. Rondom Place Saint-Epvre en in de straten van Vieille Ville vind je volop gezellige terrassen en restaurants. Wat mij betreft een van de leukste delen van Nancy om gewoon lekker zonder plan doorheen te wandelen.
Église des Cordeliers
Op Grande Rue vind je de Église des Cordeliers, een kerk die nauw verbonden is met de geschiedenis van Lorraine. Hier werden verschillende hertogen van Lorraine begraven en achter de kerk ligt de grafkapel van de hertogelijke familie, waarvan de koepel geïnspireerd is op de beroemde Medici-kapel in Florence. Van buiten vind ik de kerk eerlijk gezegd niet meteen een gebouw waarvan ik verwacht dat er zoveel geschiedenis achter schuilgaat. Juist daarom is het leuk om even binnen te kijken. De tombes die er staan zijn indrukwekkend en ook het licht dat door de hoge ramen naar binnen valt is echt prachtig.
Parc de la Pépinière
Vrijwel direct achter Place Stanislas ligt Parc de la Pépinière, een groot stadspark van 21 hectare. De naam verklapt eigenlijk al waarvoor dit gebied oorspronkelijk werd gebruikt. Stanislas liet hier in 1765 een koninklijke boomkwekerij aanleggen voor het kweken van bomen om te planten langs de wegen van Lorraine. In 1835 werd het terrein ingericht als openbaar park, waarbij een groot deel van de oorspronkelijke indeling behouden bleef.
Vandaag de dag is het vooral een fijne groene plek midden in Nancy met grote grasvelden, brede wandelpaden, oude bomen en een rozentuin. Er is een gratis toegankelijk dierenpark met onder andere ezels, geiten, schapen en damherten en midden in het park ligt een plek met fonteinen die vanuit de grond omhoog spuiten. Zeker op warme dagen is het hier gezellig druk en overduidelijk dat inwoners van Nancy graag tijd doorbrengen in dit park.
Nancy en art nouveau
Waar Nancy zich echt mee onderscheidt van andere Franse steden is art nouveau, de beweging die we in Nederland en België kennen als de kunststroming jugendstil. Na de Frans-Duitse Oorlog in 1870/1871 werden delen van Alsace en Lorraine door Duitsland geannexeerd, waarna veel Fransen uit die gebieden zich in Nancy vestigden. Onder hen waren kunstenaars, ondernemers, investeerders en industriëlen, waardoor de stad in korte tijd een enorme economische en creatieve impuls kreeg. De art nouveau bleef hier niet beperkt tot schilderijen of voorwerpen in musea. Complete huizen, winkels, meubels, glaswerk en gebruiksvoorwerpen werden in deze stijl ontworpen. Als je eenmaal weet waar je op moet letten, zie je de sporen ervan op verrassend veel plekken terug in de stad.
Villa Majorelle
Ben je geïnteresseerd in deze stroming? Dan moet je absoluut een bezoek brengen aan Villa Majorelle. Het huis werd gebouwd voor meubelontwerper en industrieel Louis Majorelle en geldt als een van de belangrijkste voorbeelden van art-nouveau architectuur in Nancy. Wat hier vooral goed te zien is, is dat werkelijk alles onderdeel lijkt te zijn van het ontwerp. Niet alleen de gevel, maar ook de ramen, deuren, het houtwerk, de meubels en allerlei kleine details passen bij elkaar. Overal zie je gebogen lijnen en vormen uit de natuur terug. Villa Majorelle staat niet tussen tientallen andere monumentale gebouwen, maar eigenlijk in een buurt waar je het misschien niet zo snel verwacht. Je loopt vanuit het centrum een gewone woonwijk in en ineens staat daar dit bijzondere huis.
Musée de l’École de Nancy
Wil je na Villa Majorelle nog verder de art nouveau induiken, dan is een bezoek aan het Musée de l’École de Nancy een aanrader. Het museum is gevestigd in de voormalige woning van Eugène Corbin, een belangrijke verzamelaar en mecenas van de École de Nancy, een samenwerkingsverband van kunstenaars en ontwerpers dat in 1901 werd opgericht door glaskunstenaar Émile Gallé en onder anderen Louis Majorelle en de gebroeders Daum. Het huis en de tuin zijn van buiten al mooi om te zien, maar binnen krijg je vooral een goed beeld van hoe breed deze beweging eigenlijk was. De natuur vormde een belangrijke inspiratiebron en de organische vormen zie je terug in meubels, glaswerk, keramiek en andere objecten van de belangrijkste kunstenaars en ontwerpers van de École de Nancy.
Musée des Beaux-Arts en de Daum-collectie
Nog niet klaar met kunst en musea? Aan Place Stanislas ligt het Musée des Beaux-Arts, een museum waar je makkelijk een paar uur kunt doorbrengen. Op de eerste en tweede verdieping hangen werken van grote namen als Caravaggio, Rubens, Delacroix, Manet en Monet, maar zelf ben ik vooral onder de indruk van de schilderijen van Émile Friant op de begane grond. Het museum heeft de grootste collectie van deze kunstenaar uit Nancy en vooral van zijn enorme schilderij La Douleur ben ik onder de indruk. De mensen rondom het graf zijn zo levensecht geschilderd dat het bijna een foto lijkt!
Op de begane grond kom je overigens ook heel andere kunst tegen. Hier kun je onder andere de Infinity Mirror Room Fireflies on Water van Yayoi Kusama binnenstappen, een donkere spiegelkamer waarin kleine lichtjes zich eindeloos lijken te herhalen.
En dan is er nog de kelder. Hier wordt de beroemde Daum-collectie tentoongesteld tussen de restanten van de oude vestingwerken van Nancy. De collectie bestaat uit meer dan 800 stukken glas- en kristalwerk en loopt van de beginjaren van Daum tot hedendaagse ontwerpen. Vooral na een bezoek aan Villa Majorelle en het Musée de l’École de Nancy is het leuk om hier opnieuw allerlei vormen en technieken uit de art-nouveauperiode terug te zien.
Wil je alle hierboven genoemde plekken bezoeken? Kijk dan eens naar de Nancy CityPass: hiermee krijg je toegang tot musea, kun je gratis gebruik maken van het openbaar vervoer en krijg je veel andere voordelen en kortingen.
Nancy op de fiets ontdekken
Nancy is een fijne stad om wandelend te ontdekken, maar fiets ter beschikking hebben is ook erg handig. Wij halen bij Maison du Vélo twee elektrische fietsen op, die we tijdens ons verblijf kunnen gebruiken. Handig om wat sneller van de ene naar de andere kant van de stad te komen, maar vooral leuk wanneer je ook iets van de omgeving van Nancy wilt zien.
Wij fietsen de Route des Châteaux, maar rijden behoorlijk vaak verkeerd (toch lastig, fietsen en ondertussen steeds op je telefoon kijken waar je heen moet), waardoor we een aantal bezienswaardigheden op de route missen. Desondanks is de route die we uiteindelijk fietsen erg mooi! We volgen het fietspad langs de Promenade de Kanazawa richting het Canal de jonction de Nancy, een ongeveer 10 kilometer lang kanaal met maar liefst 18 sluizen. Het werd aan het einde van de 19e eeuw aangelegd om het Canal des Vosges met het Canal de la Marne au Rhin te verbinden. Een mooi en vooral rustig stuk om te fietsen, waarbij je langs water, door bossen en zelfs over een oude spoorlijn fietst.
Ontspannen bij Nancy Thermal
Na een dag in de stad is het heerlijk om een paar uurtjes te ontspannen bij Nancy Thermal, op ongeveer 10 minuten fietsen van Place Stanislas. Dat Nancy een thermale stad is wist ik vooraf eigenlijk niet. Het warme mineraalwater werd hier in 1909 min of meer bij toeval ontdekt, tijdens een boring naar drinkwater op ruim 800 meter diepte. Inmiddels staat op deze plek een groot thermaal complex dat in 2023 na een flinke renovatie opnieuw werd geopend.
Wij hebben bandjes waarmee we naast de hoofdbaden ook toegang hebben tot een afgesloten wellnessgedeelte met onder andere sauna’s en bubbelbaden. Heerlijk om na een dag in de stad even in het warme water te relaxen en tegelijkertijd de thermen van binnen te bekijken. Wat mij betreft is Nancy Thermal niet direct een plek om een hele dag door te brengen, maar twee uurtjes aan het einde van de dag is perfect!
Lekker eten in Nancy
Wat echt opvalt in Nancy is hoeveel restaurants en gezellige terrassen je overal in de stad tegenkomt. Vaak liggen ze een beetje bij elkaar, waardoor je ineens een straatje of pleintje vol terrassen inloopt. En dat niet alleen rondom Place Stanislas of in de Vieille Ville; dit soort gezellige plekken kom je eigenlijk door de hele stad tegen. Als wij er zijn is er opvallend veel drukte en gezelligheid op straat, waarschijnlijk nog wat versterkt doordat op dat moment het WK voetbal bezig is en veel mensen samen op de terrassen naar de wedstrijden kijken. We eten op verschillende plekken in Nancy en een aantal restaurants valt me daarbij echt op. Soms vanwege het bijzondere interieur of de locatie, soms vanwege het eten zelf. De volgende restaurants vind ik leuk om te noemen als je op zoek bent naar een bijzondere of gewoon gezellige plek om te eten in Nancy.
Brasserie Excelsior
Alleen al voor het interieur zou ik naar Brasserie Excelsior gaan. De brasserie werd in 1911 geopend en is een van de mooiste plekken in Nancy waar je de stijl van de École de Nancy nog in volle glorie kunt zien. Aan het interieur werkten verschillende grote namen uit de Nancyse art nouveau mee: glas-in-lood van Jacques Gruber, meubels en kroonluchters van Louis Majorelle en lampen van Daum. Het gebouw staat sinds 1976 geregistreerd als historisch monument.
Bij binnenkomst krijg je meteen een beetje dat ‘Parijs-gevoel’. Het ziet er chic uit, maar tegelijkertijd voelt de sfeer verrassend los. Wat mij vooral opvalt is het personeel. Iedereen lijkt precies te weten wat hij moet doen en er wordt duidelijk volgens vaste regels gewerkt, maar zonder dat het stijf wordt. Het bijna continue heen en weer lopen van de obers blijkt trouwens al heel lang kenmerkend te zijn voor Excelsior. Hier ga je dan ook niet alleen naartoe om te eten, maar ook echt voor de beleving. Een aanrader!
Le Grand Café Foy
Een heel andere ervaring heb je bij Le Grand Café Foy, direct aan Place Stanislas. Natuurlijk is dit door de locatie wat toeristischer, maar één keer eten met uitzicht op het beroemdste plein van Nancy is ook wel weer erg leuk. De kaart is bovendien toegankelijk, waardoor dit ook een goede keuze is wanneer je niet per se uitgebreid kennis wilt maken met de traditionele Franse keuken.
Restaurant EV
Klein en veel meer culinair is Restaurant EV, vlak bij Nancy Thermal en Musée de l’École de Nancy. Het restaurant heeft een vermelding in de Michelingids, die EV omschrijft als een eenvoudige en gastvrije plek waar verse marktproducten de basis vormen voor smaakvolle, goed uitgevoerde bistrogerechten. Geen overdreven chique bedoening dus, maar wel duidelijk een plek waar veel aandacht aan het eten wordt besteed.
De kaart is tijdens onze lunch opvallend klein: we kunnen kiezen uit twee voorgerechten, twee hoofdgerechten en twee desserts. Ik vind dat juist wel leuk en het past goed bij het culinaire karakter van EV. Ben je een lastige eter, dan zou ik hier alleen niet zo snel reserveren. Met zo weinig keuze moet er natuurlijk wel iets tussen zitten wat je lekker vindt.
Les Pissenlits
Dat laatste geldt wat mij betreft ook voor Les Pissenlits: hier staan vooral traditionele en regionale gerechten uit de Franse keuken op het menu. Leuk om te zien is dat je ook hier de art-nouveau-invloeden weer tegenkomt. Bij een vluchtig kijkje binnen valt het bijzondere interieur meteen op, met organische vormen en plantaardige motieven. Als ik er later wat meer over lees, blijkt het meubilair van Eugène Vallin te zijn. Wij eten buiten omdat het heerlijk weer is, maar de locatie van het restaurant vind ik wat minder leuk en daardoor is het terras niet zo uitnodigend. In de winter lijkt het me juist een bijzondere plek om binnen te eten, alleen al vanwege het interieur.
La Table du Bon Roi Stanislas
De leukste kennismaking met de lokale keuken hebben we misschien wel bij La Table du Bon Roi Stanislas. Het restaurant bestaat sinds 2002 en heeft een origineel uitgangspunt: de gerechten zijn geïnspireerd op wat in de tijd van Stanislas Leszczynski werd gegeten. De keuken combineert daardoor gerechten en invloeden uit Lorraine, Polen en het 18e-eeuwse Frankrijk. Ook hier moet je wel openstaan voor traditionele gerechten die je thuis waarschijnlijk niet snel op tafel zet. Maar dat vind ik juist het leuke aan dit soort restaurants. In plaats van overal voor iets bekends te kiezen, neem je hier echt een duik in de Franse keuken. En na alle verhalen over koning Stanislas die je tijdens een bezoek aan Nancy tegenkomt, is La Table du Bon Roi Stanislas eigenlijk een heel toepasselijke plek om de dag af te sluiten!
Overnachten in Nancy
Tijdens ons bezoek aan Nancy verblijven we drie nachten in Mercure Nancy Centre Place Stanislas, midden in het centrum van de stad. Zoals de naam al doet vermoeden ligt het hotel vlak bij Place Stanislas, waardoor vrijwel alle bezienswaardigheden in het centrum op loopafstand liggen. Onze kamer is fijn en netjes, met goede bedden, en het ontbijt is erg uitgebreid. Vooral op de benedenverdieping hangt een gemoedelijke, bijna huiselijke sfeer. De medewerkers van de receptie zitten niet achter een traditionele balie, maar ‘gewoon’ aan een tafel en gedurende de dag kun je er zelf water tappen en kiezen uit verschillende siropen.
Kom je net als wij met de auto naar Nancy, dan is het bovendien fijn dat het hotel een eigen parkeerplaats heeft. Wij parkeren de auto direct bij aankomst en hebben hem tijdens ons verblijf eigenlijk niet meer nodig. Wat mij betreft een superfijne plek om te overnachten in Nancy, vooral door de combinatie van de gemoedelijke sfeer en de centrale ligging op een paar minuten lopen van Place Stanislas.
Hoeveel dagen heb je nodig voor Nancy?
Voor de belangrijkste bezienswaardigheden in Nancy zou ik minimaal twee dagen uittrekken. Het historische centrum is compact en veel bezienswaardigheden liggen dicht bij elkaar. Wil je ook Villa Majorelle, het Musée de l’École de Nancy en Musée des Beaux-Arts bezoeken, fietsen en een paar uur naar Nancy Thermal? Dan zou ik drie dagen aanhouden. Wij verblijven drie nachten in de stad en vinden dat een fijne hoeveelheid tijd om veel te zien zonder van plek naar plek te hoeven rennen.
Nancy als tussenstop op weg naar Zuid-Frankrijk of Spanje
Nancy ligt vanuit Nederland gezien op een handige plek voor een tussenstop wanneer je met de auto richting het zuiden van Frankrijk rijdt. Maar ik zou de stad niet alleen zien als een plek om te overnachten en de volgende ochtend meteen weer verder te rijden; daar is simpelweg te veel voor te zien. Heb je de tijd, plan dan minimaal één volle dag in Nancy.
Eigenlijk zonde hoeveel leuke steden we onderweg naar Zuid-Frankrijk of Spanje zomaar voorbij rijden. Dat geldt wat mij betreft niet alleen voor Nancy, maar bijvoorbeeld ook voor Luxemburg Stad, Lyon en Perpignan. Stuk voor stuk steden die zich perfect lenen voor een tussenstop waarbij je niet alleen ergens slaapt, maar ook echt iets van de stad meekrijgt. Overigens is Nancy een stad die je ook mooi kunt combineren met een roadtrip door de Vogezen of een bezoek aan de Elzas.
Waar ligt Nancy in Frankrijk?
Nancy ligt in het noordoosten van Frankrijk, in de regio Grand Est en het departement Meurthe-et-Moselle. De stad ligt ten zuiden van Metz en niet ver van de grens met Luxemburg. Vanaf Utrecht is het ongeveer 500 kilometer rijden.
Hoe kom je in Nancy?
Vanuit Nederland is Nancy goed bereikbaar met de auto. Zelf rijden wij ook naar Nancy en dat is vooral handig wanneer je de stad combineert met andere bestemmingen in Frankrijk. Eenmaal aangekomen hebben wij de auto tijdens ons verblijf niet meer nodig. Je kunt Nancy ook met de trein bereiken. Vanuit Nederland reis je afhankelijk van de verbinding via bijvoorbeeld Parijs of Luxemburg/Metz.
