De Via Tremola is een van de mooiste autoroutes van Zwitserland en onderdeel van de historische route over de Gotthardpas. Wanneer je vanuit Nederland naar Italië rijdt, is deze route een mooi alternatief voor de Gotthardtunnel. Je bent zonder stops ongeveer een uur langer onderweg, maar krijgt daar een van de mooiste stukken van je reis voor terug. De oude Via Tremola ligt aan de zuidkant van de Gotthardpas en slingert in tientallen korte bochten richting Airolo. Een groot deel van deze weg bestaat nog steeds uit granieten kinderkopjes. De weg alleen al is bijzonder, maar eigenlijk begint de mooie route al veel eerder. Vanuit het noorden kom je eerst door de indrukwekkende Schöllenenschlucht, langs de Duivelsbrug en rijd je vervolgens via Andermatt en Hospental steeds hoger de bergen in.
Heb je geen haast en zijn de weersomstandigheden goed? Dan zou ik de Gotthardtunnel zeker links laten liggen en kiezen voor deze historische route over de Gotthardpas. Met een paar mooie stops onderweg doen wij uiteindelijk twee uur langer over onze reis naar Italië. Wat mij betreft absoluut de moeite waard.
Scenic route over de Gotthardpas: Via Tremola
De Via Tremola is ongeveer vier kilometer lang, heeft 24 haarspeldbochten en je daalt zo’n 300 meter af. Je kunt de weg in beide richtingen rijden, maar wat mij betreft is van noord naar zuid absoluut de mooiste optie. Vanuit Nederland bouwt de route zich namelijk heel mooi op doordat je eerst door de ruige Schöllenenschlucht rijdt en daarna door het brede dal rond Andermatt. Richting de Gotthardpas wordt het landschap steeds kaler en ruiger. Eenmaal op de Via Tremola kijk je diep de Tremolavallei in en heb je zicht op de haarspeldbochten die je nog voor je hebt; een spectaculaire afsluiter van deze route.
Schöllenenschlucht
Rij je vanuit Nederland via Basel en Luzern naar het zuiden, dan verlaat je bij Göschenen de A2. Normaal gesproken zou je hier aansluiten voor de Gotthardtunnel, maar nu volg je de route richting Andermatt en de Gotthardpas. Vanaf hier verandert de reis vrijwel meteen. In plaats van rijden op een snelweg die in een berg verdwijnt, rijd je de Schöllenenschlucht in. De rivier de Reuss heeft hier een diepe doorgang tussen de steile rotswanden uitgesleten. Al eeuwenlang vormt juist deze kloof een lastig obstakel voor reizigers die de Alpen via de Gotthard willen oversteken.
Häderlisbrücke
Al vrij snel na Göschenen kom je in de Schöllenenschlucht langs de Häderlisbrücke, waar het de moeite waard is om even te stoppen.. De stenen boogbrug over de Reuss maakt deel uit van de oude Gotthardroute en werd oorspronkelijk in 1649 gebouwd. De brug die je nu ziet is overigens een reconstructie. Tijdens een enorme overstroming in 1987 werd de historische brug verwoest, waarna hij in 1991 zo nauwkeurig mogelijk werd herbouwd. Hiervoor werd zelfs graniet uit dezelfde groeve gebruikt als voor de oorspronkelijke brug.
Verder richting Andermatt wordt de weg steeds spectaculairder. Een deel loopt door halfopen lawinegalerijen. Sommige daken zijn begroeid en bovenop zijn wandel- en fietspaden aangelegd. Op andere plekken lijken de galerijen bijna geïntegreerd in de steile bergwanden, waardoor de weg in het landschap verdwijnt. Zeker van een afstand is dit een bijzonder gezicht: beneden rijdt het verkeer door de galerij, terwijl wandelaars en fietsers over de begroeide daken door de Schöllenenschlucht trekken.
Teufelsbrücke in de Schöllenenschlucht
Vlak voor Andermatt ligt de beroemde Teufelsbrücke, oftewel de Duivelsbrug. Parkeren kan langs de rivier, op de parkeerplaats die op Google Maps staat aangegeven als Andermatt-Car Parkplatz. Vanaf hier kun je een korte rondwandeling maken door de Schöllenenschlucht. Zodra je uitstapt, hoor je het water van de Reuss door de smalle kloof bulderen en zie je de brug al liggen.
De Teufelsbrücke dankt zijn naam aan een oude legende. Het bouwen van een brug op deze plek zou zo moeilijk zijn geweest dat de inwoners van Uri uiteindelijk de duivel om hulp vroegen. Hij wilde de brug wel bouwen, maar eiste in ruil daarvoor de ziel van de eerste die eroverheen zou lopen. De inwoners waren hem te slim af en stuurden als eerste een geit naar de overkant. De woedende duivel zou daarop een enorme rots hebben gegooid om de brug te vernietigen.
De brug die je tegenwoordig ziet is niet de oorspronkelijke middeleeuwse brug. De nu nog aanwezige Teufelsbrücke dateert uit 1830. Daarnaast ligt de nieuwere verkeersbrug uit de jaren vijftig.
Restaurant Teufelsbrücke en Soworow monument
Via een tunneltje onder de verkeersbrug kom je aan de andere kant van de doorgaande weg. In de tunnel zijn verschillende kleine tentoonstellingsplekken ingericht waar je meer te weten komt over de geschiedenis van de Schöllenenschlucht en de Gotthardroute.
Aan de andere kant van de tunnel staat Restaurant Teufelsbrücke. Het gebouw staat hier al meer dan een eeuw en is lange tijd een pleisterplaats voor reizigers over de Gotthard. De oude Gotthardroute liep pal langs het restaurant en je kunt hier nog goed zien hoe de weg, de brug en het gebouw als het ware in de smalle kloof zijn gepropt. Het restaurant is in de afgelopen decennia verschillende keren gesloten en weer geopend. Op het moment dat wij er zijn, is het opnieuw voor onbepaalde tijd gesloten.
Achter het restaurant vind je het enorme Suworow-monument, dat tegen de rotswand is aangelegd. Het herinnert aan de gevechten die hier in 1799 plaatsvinden tussen Russische troepen onder generaal Aleksandr Suworow en Franse troepen.
Via Andermatt en Hospental richting de Gotthardpas
Na een tussenstop bij de Duivelsbrug kun je weer doorrijden richting de Gotthardpas, die op ruim 2.100 meter hoogte ligt. De pas vormt niet alleen de overgang tussen twee kantons, maar ook tussen twee taalgebieden. Aan de noordkant ligt het Duitstalige kanton Uri, aan de zuidkant wacht het Italiaanstalige Ticino.
Na de Schöllenenschlucht verandert het landschap plotseling. De nauwe kloof maakt plaats voor het brede Urserental en even later bereik je Andermatt. Vanaf hier rijd je verder richting Hospental. Dit kleine dorp ligt op een kruispunt van historische Alpenroutes. Je kunt hier richting de Furkapas, maar voor de Gotthard volg je de weg verder naar het zuiden. Vanaf Hospental begint het echte klimmen. De groene hellingen verdwijnen langzaam en maken plaats voor een steeds kaler landschap. Rotsen, gras en water overheersen hier en vaak ligt er tot ver in het seizoen sneeuw op de omringende bergtoppen. In de eerste bochten boven Hospental krijg je steeds mooiere uitzichten over het Urserental. Hoe hoger je komt, hoe ruiger het landschap wordt.
Pauzeren aan het Lago della Piazza
Boven op de Gotthardpas ligt het kleine bergmeer Lago della Piazza, een mooie plek om even te stoppen. Het kan hier behoorlijk druk zijn, zeker in het hoogseizoen, maar als je iets wilt eten is dit een leuke plek om de rit te onderbreken. Rond het meer vind je onder andere het oude hospice, het Nationale Gotthardmuseum en verschillende mogelijkheden om iets te eten.
Wij houden het simpel en eten een braadworst aan de rand van het meer, met uitzicht op de bergen. En eerlijk gezegd heb je op zo’n plek ook niet veel meer nodig. Na uren snelweg rijden zit je ineens op ruim tweeduizend meter hoogte tussen de rotsen, met het water voor je en de Gotthardbergen rondom.
Via Tremola: 24 haarspeldbochten over kinderkopjes
Vanaf deze plek kun je afslaan naar de historische weg richting Airolo: de Via Tremola. De Tremola maakt deel uit van de oude Gotthardweg die tussen 1827 en 1830 werd aangelegd. De weg zoals hij nu is, kreeg grotendeels zijn huidige uiterlijk na een reconstructie die in 1951 werd voltooid. De granieten bestrating, oude droogstenen muren en historische kilometerstenen zijn voor een groot deel bewaard gebleven. Daarmee geldt de Tremola als het langste historische wegenbouwmonument van Zwitserland.
Stop onderweg om de Tremola van bovenaf te zien
De Via Tremola is vanuit de auto mooi, maar ik zou onderweg zeker een paar keer stoppen waar dat veilig kan. Van bovenaf zie je pas echt hoe bijzonder de weg tegen de berghelling is aangelegd. De korte rechte stukken liggen bijna als verdiepingen boven elkaar, met aan beide uiteinden een haarspeldbocht. Eigenlijk zie je dit nog beter vanaf de Gotthardpas zelf, waar je een officiële Photo Spot van de Grand Tour of Switzerland vindt. Vanaf hier heb je prachtig zicht op een deel van de historische weg en de haarspeldbochten. Als je de Via Tremola zelf rijdt, kom je niet langs deze Photo Spot. Gelukkig vind je aan het begin van de afdaling verschillende plekken waar je kunt stoppen en ook mooi zicht hebt op de weg en de haarspeldbochten onder je.
Aankomst in Airolo: ineens ben je in Ticino
Na de laatste haarspeldbochten wordt de weg geleidelijk minder steil en rijd je Airolo binnen. Hier merk je hoe groot het contrast tussen beide kanten van de Gotthard eigenlijk is. Een paar uur eerder rijd je nog door het Duitstalige deel van Zwitserland, langs donkere rotswanden en de kolkende Reuss. Inmiddels ben je in het Italiaanstalige Ticino, waar het landschap langzaam een zuidelijker karakter krijgt. Bij Airolo rijd je de A2 weer op en vervolg je je route via Bellinzona en Lugano richting Italië.
Hoeveel extra tijd kost de route over de Via Tremola?
Voor alleen de rit over de Gotthardpas hoef je geen halve dag uit te trekken. De pasroute tussen Andermatt en Airolo is ongeveer 26 kilometer lang. Zonder stops kun je de route relatief snel rijden, maar dat zou ik juist niet doen. Wil je stoppen bij de Duivelsbrug, daar het rondje door de Schöllenenschlucht lopen, boven op de Gotthardpas iets eten en onderweg een paar keer uitstappen voor foto’s van de Tremola, reken dan op ca. twee uur extra. Dat maakt deze route vooral geschikt voor dagen waarop je niet zo snel mogelijk in Italië hoeft te zijn. Wij zien het niet als verloren reistijd, maar juist als onderdeel van de vakantie.
Wanneer kun je over de Via Tremola rijden?
De Gotthardpas is een seizoensweg. In de winter ligt hier te veel sneeuw en is de pas afgesloten. Doorgaans kun je de route ergens vanaf het late voorjaar tot in oktober rijden, maar de exacte openings- en sluitingsdatum verschilt per jaar en hangt af van de sneeuw- en weersomstandigheden. Controleer daarom altijd kort voor vertrek of zowel de Gotthardpas als de Tremola geopend zijn. Ook het weer speelt een belangrijke rol. Bij laaghangende bewolking en hevige regen zou ik gewoon voor de tunnel kiezen. De kracht van deze route zit voor een groot deel in het landschap en de uitzichten. Bovendien zijn de kinderkopjes van de Tremola bij nat weer gladder. Heb je daarentegen een heldere zomerdag, dan is er eigenlijk weinig reden om jezelf zestien kilometer tunnel cadeau te doen.
Via Tremola als alternatief voor de Gotthardtunnel
De Via Tremola is niet de snelste route naar Italië, maar wel één van de mooiste. Via de Gotthardtunnel ben je vooral bezig met van A naar B komen, terwijl je boven op de berg ziet waarom mensen al eeuwenlang juist hier de Alpen oversteken. Je rijdt door de Schöllenenschlucht, wandelt over de Duivelsbrug, ziet de Reuss tussen de rotsen naar beneden storten en rijdt via Andermatt en Hospental naar ruim tweeduizend meter hoogte. Even later zit je met een braadworst aan een bergmeer en moet de Via Tremola, misschien wel het mooiste gedeelte van deze route, nog komen.
Welke route je het beste kunt kiezen, hangt vooral af van het weer, de drukte en hoeveel haast je hebt. Is er weinig verkeer en wil je vooral zo snel mogelijk in Italië zijn? Dan is de Gotthardtunnel de snelste optie. Staat er in het hoogseizoen een lange file voor de tunnel? Kijk dan zeker even hoe lang de wachttijd is. De route over de Gotthardpas kan op drukke dagen niet alleen veel mooier, maar zelfs sneller zijn dan aansluiten in de file.
Is de Gotthardpas geopend, is het helder weer én heb je geen haast? Kies dan wat mij betreft voor de mooiste optie: rijd over de Gotthardpas én Via Tremola. Je doet er op een rustige dag langer over dan via de tunnel, maar met de Schöllenenschlucht, de Duivelsbrug, de uitzichten onderweg en de haarspeldbochten van de Tremola krijg je daar heel wat voor terug.
Kort gezegd: weinig verkeer en haast? Neem de tunnel. Lange file voor de tunnel? Check de Gotthardpas. Mooi weer en tijd om van de reis te genieten? Rijd over de Gotthardpas en pak de Via Tremola mee!
Aanbevolen accommodaties bij de Gotthardpas
Wil je een paar dagen in deze mooie regio blijven om bijvoorbeeld te wandelen of te fietsen? Deze drie accommodaties in de omgeving van de Gotthardpas zijn goed beoordeeld en bieden een goede prijs-kwaliteitverhouding.
Sonne Andermatt Swiss Quality Hotel
Radisson Blu Hotel Reussen, Andermatt
The River House Boutique Hotel
